Voor een optimale beleving van deze website, vragen wij u cookies te accepteren. De website zal pas cookies plaatsen wanneer u hiervoor expliciet akkoord heeft gegeven. Lees meer >

 

Actueel

DNB meet kuddegedrag bij handel in staatsobligaties

Nederlandse pensioenfondsen doen elkaar na bij de aan- en verkoop van staatsobligaties. Dit kuddegedrag kan het gevolg zijn van informatie-efficiëntie (minder kosten maken voor kleine portefeuilles), of van elkaar volgen bij grotere risico’s. Beleggingsgedrag van pensioenfondsen blijkt ondanks kuddegedrag stabiliserend in tijden van grote prijsbewegingen, aldus De Nederlandsche Bank.

DNB onderzocht of er bij beleggen in staatsobligaties sprake is van kuddegedrag door pensioenfondsen. En wat dit gedrag betekent voor de stabiliteit van de staatsobligatiemarkt, ook tijdens de financiële crisis. Voor het onderzoek zijn de gegevens gebruikt van transacties gedurende zes jaar in staatsobligaties. De 60.000 waarnemingen bestrijken de transacties van de 67 grootste Nederlandse pensioenfondsen in obligaties van 109 verschillende landen.
Het DNB-onderzoek toont een kuddegedrag van 16% bij verkopen van staatsobligaties en van 12% bij het kopen. Dit kuddegedrag is bovendien bijna vijf keer groter dan kuddegedrag voor transacties in aandelen (3%).

Oorzaken
Kuddegedrag blijkt toe te nemen als de ratings van landen dalen, macro-economische en financiële indicatoren minder gunstige omstandigheden aangeven en er minder politieke stabiliteit is. Ook is er meer kuddegedrag bij landen met een kleinere markt van staatsobligaties en bij landen waarvan pensioenfondsen relatief weinig obligaties bezitten.

Waarom
Kuddegedrag is een optie om voor kleine portefeuilles informatiekosten kosten te vermijden. De uitkomsten van het onderzoek suggereren dat dat laatste hier een rol speelt: andere pensioenfondsen volgen is bij kleine portefeuilles van kleine of minder ontwikkelde landen voordeliger dan dure informatie kopen. In dat licht is het ook logisch dat kleine pensioenfondsen meer volggedrag blijken te vertonen dan grote.

Stabiliserend of destabiliserend?
Onder normale omstandigheden werkt het kuddegedrag in bescheiden mate destabiliserend maar bij uitzonderlijke rendementen, zowel positief als negatief werkt het juist stabiliserend. Een verklaring kan zijn dat pensioenfondsen in extreme marktsituaties meer intensief handelen om hun portefeuille weer te laten aansluiten bij hun strategische beleggingsverdeling, het zogenaamde herbalanceren. Als de rente daalt en de waarde van obligaties toeneemt, stijgt het aandeel van obligaties op de balans. Om binnen de bandbreedte te blijven, zullen fondsen obligaties verkopen waardoor de waarde van obligaties weer wat afneemt. Dit is de praktijk bij de meeste pensioenfondsen en dat uit zich daarom in dit onderzoek als kuddegedrag. Vanuit een algemeen welvaartsperspectief is deze stabilisatie van de markt – wanneer dat het hardst nodig is – positief, aldus DNB.