1. Home
  2. Kennis
  3. Dossier nieuw pensioenstelsel
  4. Wat houdt het nieuwe stelsel in?
  5. ZZP’ers

ZZP’ers

Personen die werkzaamheden verrichten zonder arbeidsovereenkomst zijn zelfstandigen. Zij kwalificeren zich als ondernemer, waardoor zij niet verzekerd zijn via de werknemersverzekeringen. Zij nemen niet deel aan pensioenregelingen van werkgevers. Ook geldt voor hen een ander belastingregime dan voor werknemers. Omdat ze ondernemers zijn en zelf geen werknemers in dienst hebben wordt deze groep aangeduid als zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers).

Kwalificatie

Omdat niet altijd duidelijk is of een persoon die werkzaamheden verricht een werknemer of zelfstandige is, kon die persoon tot 1 mei 2016 de Belastingdienst om een Verklaring arbeidsrelatie (VAR) vragen. Vanaf die datum kunnen modelovereenkomsten gebruikt worden. De Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (Wet DBA) maakte dat mogelijk.

Nog steeds bestaat er in veel situaties onduidelijkheid of een persoon zelfstandige is of niet. Ook zijn er situaties waarin er sprake kan zijn van benadeling van de zelfstandige. De Wet DBA heeft dat niet voorkomen en wordt afgeschaft. Hierdoor is er opnieuw onduidelijkheid ontstaan over de positie van de zelfstandige zonder personeel. In het regeerakkoord van 2017 heeft het kabinet maatregelen voorgesteld, waarover overleg wordt gevoerd en onderdelen worden onderzocht. Een mogelijkheid die wordt onderzocht is om een groep zzp’ers als werknemer aan te merken.

Zzp’ers in de uitwerking van de Hoofdlijnennotitie

Zelfstandigen moeten zelf zorgen voor ziekte-, arbeidsongeschiktheids- en pensioenvoorzieningen.

Pensioen

Het kabinet gaat onderzoeken of zzp’ers zich vrijwillig kunnen aansluiten bij pensioenfondsen in sectoren waar zij werken, ook al hebben ze als werknemer nooit aan die pensioenfondsen deelgenomen. Daarnaast wil het kabinet bekijken hoe zzp’ers zich kunnen aansluiten bij een pensioenregeling, als ze in verschillende sectoren werken. Sociale partners gaan met zelfstandigenorganisaties de mogelijkheden onderzoeken van verplichte deelneming, auto-enrollment (eventueel met opt-out) en variabele inleg. In 2021 wordt besproken welke mogelijkheden er zijn en welke stappen worden ondernomen.

In de Wet toekomst pensioenen wordt het mogelijk gemaakt om gedurende vier jaar experimenten op te zetten om zelfstandigen te stimuleren pensioen op te bouwen. De minister kan daarvoor bepalen dat onderdelen van de Pensioenwet niet hoeven te worden nageleefd. Het gaat dan om de evenredige opbouw, het afkoopverbod en beperkingen die aan waardeoverdracht worden gesteld.

Arbeidsongeschiktheidsverzekering

Zzp’ers worden wettelijk verplicht zich te verzekeren tegen het arbeidsongeschiktheidsrisico. Op 3 maart 2020 heeft de StAr hierover een advies uitgebracht. Het UWV en de belastingdienst hebben hun een eerste indruk gegeven van de uitvoerbaarheid van het voorstel van de StAr.
In de brief ‘Uitwerking pensioenakkoord’ aan de Tweede Kamer van 6 juli 2020 schrijft de minister dat hij samen met sociale partners, UWV, de Belastingdienst en het Verbond van Verzekeraars, en met betrokkenheid van zelfstandigenorganisaties, wil uitwerken hoe het voorstel van de Stichting voor een verzekeringsplicht op een uitvoerbare, betaalbare en uitlegbare wijze kan worden ingericht. 
Minister Koolmees streefde ernaar om voor het einde van 2020 een hoofdlijnenbrief naar de Tweede Kamer te sturen, waarin hij in zou gaan op de uitkomst van het onderzoek naar de uitvoerbaarheid van elementen van het voorstel van de StAr en hoe de verwachte problematiek in de uitvoerbaarheid opgelost gaat worden. Hij wil een uitgewerkt voorstel begin 2021 in consultatie laten gaan.